SÜMELEK

SÜMELEK

Malzemeler.

10 kg. buğday.
15 adet ceviz.
50 kg. un.

Hazırlanışı,

Buğdayı temizledikten sonra kovada ıslatın ve ardından sudan çıkarın. Islattığımız buğdayı keten kumaşlı torbaya koyun ve 3 gün bekletin. Bu işlem buğdayın hafiften kök vermesine yardımcı oluyor. Sonra torbadaki buğdayı normal tepsilere 4 cm kalınlığında düzgün bir şekilde döşeyin. 4 gün tepside bu şekilde bekletin. 4 gün sonra buğdayın üstü 4 cm uzayıp yeşerecektir. Altındaki kökü beyaz kalıyor. Yeşeren buğdayı 7 gün boyunca üstünden su serpin. (Günde 1 kere olmak üzere.) Suyun ayarını çok kaçırdıysanız tepsideki suyu biraz dökün, çünkü altında kalan su buğdayı çürütür. Sulama işlemini yapmadan önce mutlaka abdest alınmalı. 7 gün sonra tepsideki buğdaylar kökleri tek parça halinde birbirine kenetleniyor. (buğdayın kökü birbirine yapışmış vaziyette tek parça halini alır.) Sonra buğdayın yeşermiş olan kısmını dibinden makasla kesin. Yeşil kısmı tamamıyla köke kadar kesilmeli, çünkü sümelek için kullanacağımız kısım buğdayın sadece beyaz köküdür. Beyaz kökü birbirinden ayırıp blendere atın. Blenderde öğüttüğümüz kökü naylon bir tül içine koyun. Derin büyük bir leğen alın ve tüldeki kökün suyunu sıkın. Suyunu sıktığımız kökleri ayrı bir kapta biriktirin. Biriken posaları ayrı bir leğene koyun ve üstüne 5litre su dökün. Şimdi karıştırın. Suyun içindeki posaları avucunuzla alıp tekrar naylon tüle koyup suyunu sıkmaya devam edin. Posalardaki suyu tam olarak elde etmek için, bu işlemi 3 defa yapın. Posalardan çıkan su beyaz süt renginde oluyor. Orta Asya’da buna buğdayın şiresi (şerbeti) denir. Buğdayın şiresini kocaman daşkazana dökün. Altında tortuları oluştuğu için sürekli büyük bir kevgirle karıştırın.
Sümelek şiresinden 1 kova alıp ayırın, nedeni bu kovadaki şire sümelek yapılırken 7 defa daşkazana dökülmesi gerekir. Daha sonra şirenin üzerine un ilave edin. Unu yavaş yavaş dökmeli ve şireyi aynı zamanda karıştırmalısınız. Sümelek mercimek çorba kıvamına gelmesi gerekir Sonra daşkazana, kabuklarını kırmadan olduğu gibi cevizleri atın. Şimdi sıra geldi daşkazanın altının ateşini açmaya. Ateş orta ayarda olması gerekiyor. Sümelek en iyi odunda pişer. Ateş yakıldıktan sonra, kazandaki sümeleği iki kişi sürekli karıştırmalı, çünkü altı yanabilir. Bu hızlı karıştırma işlemi sümelek kaynayana kadar devam edilecektir. Kaynama gerçekleşince karıştırma işlemine bir kişi devam edebilir. (Kazandaki malzemeyi alttan üste doğru kevgirle karıştırın.)Sümeleğin kaynama süresi 1 saattir. Pişme süresi ise toplam 14 saattir.Sümelek piştikten sonra açık kahve rengini alır.
Her sene 21 Mart Nevruz bayramı günü sabah saat 10 da sümelek pişirmeye başlanır gece saat 24 de kadar.
Saat tam 24 ‘te sümeleği demleyin. Demlemek için önce ayrı bir kapta hamur yapın. Kaba 1 tane yumurtayı kırın ve üstüne 1 bardak tuzlu su dökün. Sonra üzerine unu katıp hamuru karın. Yaptığımız hamuru kazanın ağzına sürün ve hemen daşkazanın kapağını sıkıca kapatın. Ertesi sabahına kadar daşkazanın kapağını açmayın. Ertesi sabah saat 8 de kapağı açın.
Not: Orta Asya’daki Türkler sümelek pişirecekleri zaman bütün komşular mahallede bir araya toplanırlar. Sümeleği karıştırma işleminde her bir kişi sıra ile dilek tutarak kepçeyi alır ve daşkazanı karıştırır. Bu işlem esnasında, ilahiler okunur ve dualar edilir ve de sümelek türküleri okunur. O gece kimse uyumaz. Ertesi sabahı komşular kazanın etrafında tekrar toplanırlar ve sümelek kapağı açılır. Kapak açılınca manevi olarak, kim neye niyet ettiyse sümeleğe bakarken onu görür. Kimileri Allahın ismini, kimileri hazreti Muhammed (S.A.V.) peygamberimizin, mübarek elinin siluetini gördüklerini söylerler.
Sonra sümelek lavap kâselere konur ve komşulara dağıtılır. Sümeleği alan kişi sümelek getiren kişiyi asla boş göndermez. Sümelek dolu lavap kâseyi boşaltır ve yerine şeker, tatlı v.s. koyar, oyle iade eder. Newruz da yapılan Sümelek bereketi simgeler. O yüzden Sümelek alan kişi “evimize bereket geldi ve bu bereket boş çıkmasın” diye lavap kâseyi boş yollamaz.
Bu anane insanların birbirleriyle paylaşımını pekiştirir.
21 Mart tüm Orta Asya’da Newruz bayramı olarak büyük bir coşkuyla kutlanır. Newruz Türklerin yılbaşı bayramıdır. Çünkü baharın başlangıcıdır. Bahar ayında böcekler canlanır, ağaçlar çiçek açar, insanın duyguları yeniden doğar. Sümeleğin yanı sıra ev hanımları Newruz ayında çeşit çeşit yemeklerde yapar, misafir ağırlarlar.
Orta Asya Türk Cumhuriyet’lerinde Sümeleğe ayrıca: Tacikistan’da Simelek, Buhara yöresinde Semenek denir. Sümelek kelimesi aslında Fars’ça bir kelimeden türemedir. Aslı Simelektir. Simeleğin anlamı otuz melek demektir. (Si-otuz, Melek-melek demektir.)

ŞAHSENEMDEN - gençtürkhaber

Yorum Yaz